W dzisiejszym wpisie skupimy się na kolejnym, istotnym aspekcie związanym z wypłatą odszkodowania za szkody łowieckie. Opiszemy, który dokładnie podmiot jest właściwy do wypłaty odszkodowania za szkody łowieckie w sytuacji zmiany dzierżawcy obwodu łowieckiego.
Zacznijmy od przedstawienia aktualnie obowiązujących przepisów w tym zakresie. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1173 z późn. zm.) [zwanej dalej: p.ł.] podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody łowieckiej jest dzierżawca lub zarządca obwodu. Podział na dzierżawcę i zarządcę uzależniony jest od tego, czy obwód oddany jest w dzierżawę, czy też wyłączony z wydzierżawienia i przekazany w zarząd. Co warte podkreślenia – podmioty te ponoszą odpowiedzialność wyłącznie za szkody łowieckie występujące na terenie danego obwodu. Za szkody powstałe poza tym obszarem odpowiada zaś Skarb Państwa.
Kolejnym, bardzo istotnym aspektem całej sprawy jest to, iż odpowiedzialność z art. 46 ust. 1 pkt 1 p.ł. odbywa się na zasadzie ryzyka. W praktyce oznacza to, że dzierżawca (lub zarządca) jest zobowiązany do naprawienia szkody bez względu na to, czy została ona przez niego w jakimkolwiek stopniu zawiniona. A zatem, ta odpowiedzialność spoczywać będzie na dzierżawcy (lub zarządcy), nawet jeśli wykonują oni swoje funkcje prawidłowo. Pytanie jednak – czy od tej reguły są przewidziane jakieś odstępstwa? Do uwolnienia dzierżawcy (zarządcy) od odpowiedzialności może dojść wyłącznie w razie wystąpienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 48 ustawy p.ł..
Sprawę komplikuje fakt, że ustawa p.ł. nie zawiera przepisów szczególnych w odniesieniu do momentu ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Ważne jest zatem, aby przy ustalaniu podmiotu odpowiedzialnego, posiłkować się przepisami Kodeksu Cywilnego. W ten sposób ustalimy, kiedy powstała dana szkoda i kto w tym momencie dzierżawił obwód (lub nim zarządzał).
Co więcej – sprawa może skomplikować się jeszcze bardziej. Może się bowiem zdarzyć tak, że w toku postępowania (np. po dokonaniu oględzin a przed dokonaniem szacowania ostatecznego) dojdzie do zmiany dzierżawcy. W takiej sytuacji należałoby rozważać odpowiedzialność za szkodę w odniesieniu do dwóch podmiotów:
- dotychczasowego dzierżawcy – odpowiadałby on za szkodę w zakresie, w jakim powstała do zakończenia umowy dzierżawy,
- nowego dzierżawcy, który odpowiadałby za tę część umowy, która dotyczyła nowej umowy dzierżawy.
Innymi słowy – za tą samą szkodę odpowiedzialność ponosiłyby dwa różne podmioty, każdy w zakresie, w jakim szkoda powstała (lub uległa powiększeniu) w okresie objętym odpowiedzialnością danego podmiotu.
W przypadku zmiany dzierżawcy, bardzo istotne jest też ustalenie rozmiaru szkód na dzień rozpoczęcia dzierżawy. Co do zasady ustala się go na podstawie protokołu z oględzin na dzień zmiany dzierżawcy. Może się jednak zdarzyć, że ta czynność zostanie pominięta. Wtedy pozostanie opieranie się na wynikach szacowania wstępnego (protokołu oględzin). Co jeszcze jest ważne z punktu widzenia rzetelnego podejścia do tematu? Wskazane jest przeprowadzenie szacowania ostatecznego z udziałem obu zainteresowanych podmiotów. Tym bardziej, kiedy wiemy o powstaniu szkody jeszcze przed zmianą dzierżawcy, a procedura ustalania i wypłaty odszkodowania nadal nie jest zakończona. Poprowadzenie sprawy w opisany powyżej sposób pozwoli na rzetelne ustalenie wielkości udziału każdego z kół w wypłacanym odszkodowaniu.
Mając na uwadze to, o czym wspominaliśmy powyżej – nie można więc zgodzić się z często podnoszonym dziś poglądem, że odszkodowanie powinien wypłacać w całości nowy dzierżawca. Oczywiście może tak się stać, ale jedynie w sytuacji, gdy szkoda w całości powstała w okresie, kiedy to on dzierżawił już obwód. Gdy szkoda powstała wcześniej to jego odpowiedzialność powinna być ograniczona jedynie do tej części szkody, która powstała (lub zwiększyła się) w okresie wydzierżawiania przez niego obwodu.
Wśród komentatorów powyższy pogląd jest bardzo często przywoływany w jednej, konkretnej sytuacji. Mianowicie, gdy między datą zgłoszenia szkody a datą ostatecznego szacowania najpierw tworzy się, a następnie wydzierżawia obwód łowiecki, natomiast rozmiar szkód w tym okresie ulega zmianie. W takiej sytuacji można mówić o odpowiedzialności za tę samą szkodę dwóch podmiotów:
- Skarbu Państwa – w zakresie, w jakim szkoda powstała do rozpoczęcia dzierżawy
- Danego koła łowieckiego, które bierze odpowiedzialność za tę część szkody, która powstała od momentu rozpoczęcia dzierżawy.
Podsumowując, w opisanej powyżej sytuacji, za tę samą szkodę odpowiedzialność ponoszą dwa podmioty. Każdy w zakresie, w jakim szkoda powstała (lub uległa powiększeniu) w okresie objętym odpowiedzialnością danego podmiotu1.
1 H. Tuchołka, Tworzenie nowych obwodów a odpowiedzialność za szkody łowieckie, artykuł z dnia 20 sierpnia 2019 r., link: https://braclowiecka.pl/n/47/komentarze-i-opinie/6012/tworzenie-nowych-obwodow-a-odpowiedzialnosc-za-szkody-lowieckie
