W dzisiejszym wpisie bliżej przyjrzymy się zagadnieniu rurociągów przesyłowych dalekosiężnych – czy, a jeśli tak, to jaki wpływ mają one na produkcję leśną?
Na wstępie warto zadać sobie pytanie, czy umiejscowienie obiektu na danym terenie powoduje zmianę jego przeznaczenia i konieczność wyłączenia go z produkcji rolniczej lub leśnej? Odpowiedź na to pytanie zależy głównie od możliwości kontynuacji wykorzystania tego terenu do celów rolniczych lub leśnych, pomimo obecności tego obiektu.
Warto też mocniej zagłębić się w obowiązujące w tym zakresie przepisy. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1356 z późn. zm.), „Lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:
- o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony:
a) przeznaczony do produkcji leśnej lub
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
c) wpisany do rejestru zabytków;
- związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.”
Natomiast, aby bliżej przeanalizować przepisy dotyczące wyznaczania stref bezpieczeństwa dla rurociągów przesyłowych dalekosiężnych należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1707) [zwanego dalej: Rozporządzeniem]. Określa ono m.in. warunki techniczne dla baz i stacji paliw płynnych, gazu płynnego oraz rurociągów przesyłowych dalekosiężnych przeznaczonych do transportu ropy naftowej i produktów naftowych, a także ich usytuowanie. Zgodnie z § 140 ust. 1 rzeczonego Rozporządzenia strefa bezpieczeństwa wyznaczona dla rurociągu przesyłowego dalekosiężnego może być użytkowana zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem.
Dodatkowo, jeśli chodzi o budowę gazociągów opisanych w ustawie z 24 kwietnia 2009 r. dotyczącej inwestycji związanych z terminalami regazyfikacyjnymi skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz. U. z 2023 r., poz. 924 z późn. zm.), na terenach rolnych i leśnych, które zostały objęte decyzją w sprawie lokalizacji tych inwestycji, nie stosuje się przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych.
Z powyższych przepisów wynika więc jednoznacznie, że samo wyznaczenie strefy bezpieczeństwa nie oznacza automatycznie zmiany przeznaczenia terenu, na którym ta strefa jest zlokalizowana, ani konieczności wyłączenia gruntu z produkcji leśnej.
Jednocześnie zgodnie z § 140 ust. 2 Rozporządzenia wewnątrz strefy bezpieczeństwa niedopuszczalne jest:
- wznoszenie budowli,
- urządzanie stałych składów i magazynów
- zalesianie.
Mamy tu jednak do czynienia z jednym wyjątkiem. Zgodnie z ust. 4: „Na terenach otwartych dopuszcza się w strefie bezpieczeństwa sadzenie pojedynczych drzew w odległości co najmniej 5 m od rurociągu przesyłowego dalekosiężnego.”
Podsumowując zatem to, o czym pisaliśmy powyżej – w każdym przypadku konieczne jest dokładne rozważenie, czy prowadzenie gospodarki leśnej jest możliwe w danej strefie bezpieczeństwa, pomimo zakazu zalesiania tego obszaru zgodnie z obowiązującymi przepisami. Samo umiejscowienie infrastruktury gazowej nie pociąga za sobą automatycznej zmiany przeznaczenia gruntu. Możliwa jest za to sytuacja, w której teren ten pozostaje częściowo zadrzewiony, co nie wyklucza prowadzenia gospodarki leśnej na tym obszarze lub na innej części działki.
W rzeczywistości, nadleśnictwa często rozważają konieczność zmiany klasyfikacji użytku gruntowego w ewidencji gruntów i budynków w przypadku wyznaczenia strefy bezpieczeństwa. Istotne jest, czy na danym obszarze możliwe jest prowadzenie gospodarki leśnej. Należy też podkreślić, że do niedawna kwestia ta miała znaczenie przede wszystkim na gruncie podatkowym. Od 1 stycznia 2019 r., zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 888 z późn. zm.): „Za lasy zajęte na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna nie uznaje się lasów:
- przez które przebiegają urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, 1104, 1629, 2073 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 80), wchodzące w skład przedsiębiorstwa przedsiębiorcy prowadzącego działalność telekomunikacyjną, działalność w zakresie przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów lub energii elektrycznej lub zajmującego się transportem wydobytego gazu ziemnego lub ropy naftowej,
- zajętych na pasy technologiczne stanowiące grunt w otoczeniu urządzeń, o których mowa w pkt 1, konieczny dla zapewnienia właściwej eksploatacji tych urządzeń,
- zajętych na strefy bezpieczeństwa oraz strefy kontrolowane urządzeń, o których mowa w pkt 1, służących do przesyłania lub dystrybucji ropy naftowej, paliw ciekłych lub paliw gazowych, lub transportu wydobytego gazu ziemnego lub ropy naftowej, które zostały określone w odrębnych przepisach
– chyba że lasy te są jednocześnie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność leśna oraz innej niż działalność, o której mowa w pkt 1.”
Zgodnie z tym przepisem wprowadzono więc zasadę, że instalacja infrastruktury technicznej na gruntach leśnych, z których przedsiębiorca przesyłowy (jako właściciel tej infrastruktury) korzysta w ograniczonym zakresie (na podstawie umowy służebności przesyłu, innej umowy lub bez prawa do korzystania), nie powoduje zmiany statusu podatkowego tych gruntów. Oznacza to, że pod względem podatkowym, pozostają one nadal uznawane za lasy.
Podsumowując, mając na uwadze to, co zostało napisane powyżej – wyznaczenie strefy bezpieczeństwa samo w sobie nie prowadzi automatycznie do konieczności dokonywania zmian w rejestrze gruntów. Istotne jest za to ustalenie, czy na danym obszarze jest możliwa działalność leśna.
