W dzisiejszym wpisie, bliżej przyjrzymy się decyzjom z zakresu Prawa łowieckiego podejmowanym przez nadleśniczych. Coraz częściej dostajemy zapytania – czy każdą z takich decyzji można zaskarżyć do sądu powszechnego? Czy może są w tej kwestii jakieś wyjątki?
Zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1173 z późn. zm.) [dalej: p.ł.] właścicielowi (lub posiadaczowi) gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, przysługuje odwołanie. Można je złożyć do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, właściwego ze względu na miejsce wystąpienia konkretnej szkody. Odwołanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, należy wnieść najpóźniej w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego) p.ł.
Następnie na mocy art. 46e ust. 1 p.ł. nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód, ustala wysokość odszkodowania. Odbywa się to w drodze decyzji, a nadleśniczy bierze w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8 p.ł.. W tym miejscu warto też zaznaczyć, że opinia przedstawiciela izby rolniczej, o której mowa w art. 46d ust. 9 p.ł., nie jest wiążąca.
Natomiast zgodnie z art. 46e ust. 4 p.ł. właściciel (albo posiadacz) gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1 p.ł., w przypadku niezadowolenia z decyzji, o której mowa w ust. 1, może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Takie powództwo musi być każdorazowo wniesione do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody, w nieprzekraczalnym terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Warto wspomnieć, że powództwo może także zostać wniesione przez dzierżawcę albo zarządcę konkretnego obwodu łowieckiego, którego dotyczy dana sprawa.
Podsumowując, nie ma wątpliwości, że na mocy ww. przepisu nadleśniczy ustala odszkodowanie w drodze decyzji, a strona niezadowolona może wnieść powództwo do sądu powszechnego.
Należy jednak zwrócić uwagę na jeszcze jedną niezwykle istotną kwestię. Dotyczy ona postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania. Mianowicie, zgodnie z art. 49a ust. 1 p.ł. w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, w opisanym powyżej postępowaniu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) [dalej: K.p.a.].
A przepisy k.p.a. jednoznacznie wskazują, że nadleśniczy może np. wydać decyzję umarzającą dane postępowanie. W takiej sytuacji, powstaje uzasadnione pytanie czy druga strona może odwołać się od takiej decyzji? A jeśli tak, to gdzie może złożyć takie odwołanie?
Nie ma wątpliwości, że w przypadku decyzji ustalającej wysokość odszkodowania wykluczona została możliwość kontroli tych decyzji w toku administracyjnym. A contrario należy uznać, iż w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania, która nie jest decyzją o ustaleniu odszkodowania, ustawodawca nie przewidział powództwa do sądu powszechnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiają się poglądy, że od decyzji o umorzeniu postępowania przysługują stronom środki zaskarżenia przewidziane w procedurze administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 29.07.2022 r., II SA/Po 525/22, LEX nr 3372040, stanął na stanowisku, iż: „od decyzji o umorzeniu postępowania wydawanej na podstawie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 49a Prawa łowieckiego przysługuje odwołanie, o którym mowa w art. 127 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a. właściwym do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba, że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy”. Przepis art. 32 ust. 2 ustawy o lasach z dnia 28 września 1991 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1463, dalej jako “ustawa o lasach”) stanowi, iż w skład Lasów Państwowych wchodzą następujące jednostki organizacyjne: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych; nadleśnictwa i inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 – odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.
Z kolei art. 34 pkt 2c ustawy o lasach stanowi, iż Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w szczególności inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność nadleśniczych i kierowników jednostek organizacyjnych o zasięgu regionalnym.
Natomiast w myśl § 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 stycznia 2004 r. w sprawie zasięgu terytorialnego niektórych regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 40, poz. 191) zasięg terytorialny Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile stanowią następujące nadleśnictwa: Człopa, Durowo, Jastrowie, Kaczory, Kalisz Pomorski, Krucz, Krzyż, Lipka, Mirosławiec, Okonek, Płytnica, Podanin, Potrzebowice, Sarbia, Trzcianka, Tuczno, Wałcz, Wronki, Zdrojowa Góra, Złotów.
Wobec powyższego Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile jest zatem podmiotem sprawującym nadzór nad Nadleśniczym Nadleśnictwa Z. i z tego powodu jest również organem wyższego stopnia.”
Podsumowując wszystko, co zostało opisane powyżej w przypadku decyzji dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania, stronom nie przysługuje administracyjny tok postępowania w postaci odwołania do właściwego dyrektora RDLP, a następnie złożenia skargi do sądu administracyjnego. W przypadku innych decyzji (rozstrzygających kwestie formalne inne niż ustalenie odszkodownia) stronom przysługuje administracyjny tok postępowania i możliwość złożenia odwołania do właściwego dyrektora RDLP, a następnie złożenia skargi do sądu administracyjnego.
