Dzisiaj bliżej przyjrzymy się kwestiom związanym z bezpłatnym zamieszkaniem pracowników Służby Leśnej – zarówno w momencie świadczenia przez nich pracy na danym obszarze, jak i w momencie przechodzenia na emeryturę.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 672 z późn. Zm.) [zwanej dalej: „u.o.l.”], pracownicy Służby Leśnej, przy wykonywaniu czynności służbowych, korzystają z ochrony prawnej, przewidzianej w przepisach prawa karnego dla funkcjonariuszy publicznych. Mają oni też prawo m.in. do bezpłatnego mieszkania, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy związane są z koniecznością zamieszkania w miejscu jej wykonywania.
W myśl art. 46 ust. 4 u.o.l. Minister właściwy do spraw środowiska określił, w drodze rozporządzenia, stanowiska w Służbie Leśnej, na których zatrudnionym pracownikom przysługuje bezpłatne zamieszkanie albo równoważnik pieniężny takiego zamieszkania, o którym mowa w ust. 3. Zgodnie z tym samym rozporządzeniem, określony zostanie też sposób i tryb przyznawania i zwalniania mieszkań dla pracowników oraz ustalania i wypłaty stosownego równoważnika pieniężnego jako alternatywy w przypadku np. braku aktualnej dostępności mieszkań, mając na uwadze właściwe wykonywanie zadań przypisanych pracownikom Służby Leśnej.
Na gruncie ww. upoważnienia ustawowego Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 17 grudnia 2009 r.w sprawie określenia stanowisk w Służbie Leśnej, na których zatrudnionym pracownikom przysługuje bezpłatne mieszkanie albo równoważnik pieniężny (Dz. U. Nr 221, poz. 1751) [zwanego dalej: “Rozporządzeniem”]. Powyższe rozporządzenie określa zatem sposób i tryb przyznawania i zwalniania tych mieszkań, a także ustalania i wypłaty równoważnika pieniężnego. Zgodnie z treścią rzeczonego rozporządzenia, pracownik, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, zwalnia bezpłatne mieszkanie w terminie 6 miesięcy od dnia ustania rzeczonego stosunku pracy.
Zgodnie z ust. 4 ww. przepisu zwolnienie bezpłatnego mieszkania polega na:
- opuszczeniu bezpłatnego mieszkania przez pracownika i członków rodziny potwierdzone wymeldowaniem się z bezpłatnego mieszkania oraz
- opróżnieniu przez pracownika bezpłatnego mieszkania z należących do niego mebli, sprzętów i urządzeń domowych, elementów wyposażenia, zwierząt domowych i gospodarskich, maszyn i urządzeń gospodarczych.
Z ww. przepisów ustawy o lasach i Rozporządzenia jasno wynika, że pracownik, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, ma obowiązek zwolnić bezpłatne mieszkanie w terminie 6 miesięcy od dnia ustania tego stosunku. Innymi słowy, ma 6 miesięcy od dnia ustania stosunku pracy na opuszczenie i opróżnienie bezpłatnego mieszkania.
Co jednak w sytuacji, kiedy minie rzeczone 6 miesięcy od momentu ustania stosunku pracy? Te kwestie regulują przepisy Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników PGL LP. Zgodnie z § 21 ust. 6 PUZP: „Jeżeli ustanie stosunku pracy jest związane z przejściem na emeryturę lub rentę pracownika Służby Leśnej, uprawnionego do bezpłatnego mieszkania, nadleśnictwo – z zastrzeżeniem ust. 7 – ma obowiązek wskazać pracownikowi lokal zamienny oraz pokryć koszty przeprowadzki do tego lokalu – w ciągu 6 miesięcy od dnia ustania stosunku pracy pracownika.”
Powyższy przepis nie reguluje jednak kwestii samego przyznania i obowiązku opuszczenia bezpłatnego mieszkania przez pracownika przechodzącego na emeryturę, a jedynie obowiązek wskazania lokalu zamiennego przez nadleśnictwo.
Zgodnie z § 21 ust. 7 PUZP lokal zamienny nie przysługuje, jeśli były pracownik uprawniony do bezpłatnego mieszkania:
- posiada tytuł prawny do innego lokalu mieszkalnego,
- zakupił lokal mieszkalny z zasobów Lasów Państwowych, na podstawie art. 40a ustawy.
Podsumowując, jeżeli pracownik jest uprawniony do bezpłatnego mieszkania i przechodzi na emeryturę (lub rentę), zgodnie z przepisami Rozporządzenia ma obowiązek opuszczenia i opróżnienia tego lokalu w terminie 6 miesięcy od dnia ustania stosunku pracy i to bez względu na fakt posiadania tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego. Co do zasady, pracownikowi takiemu przysługuje lokal zamienny, który powinien zostać wskazany temu pracownikowi również w ciągu 6 miesięcy od dnia ustania stosunku pracy pracownika (niezależnie czy pracownik przechodzi na emeryturę, czy rentę). Lokal zamienny nie będzie mu jednak przysługiwał, gdy pracownik ten posiada tytuł prawny do innego lokalu mieszkalnego albo gdy zakupił lokal mieszkalny z zasobów Lasów Państwowych, na podstawie art. 40a u.o.l.
