W dzisiejszym wpisie przybliżymy temat legalnego i nielegalnego wjazdu do lasu. Przepisy są w tym aspekcie jasne i jednoznaczne.
fotografia: Paweł Strzeliński
Zgodnie z art. 161 Kodeksu wykroczeń (dalej: k.w.): „Kto, nie będąc do tego uprawnionym albo bez zgody właściciela lub posiadacza lasu, wjeżdża pojazdem silnikowym, zaprzęgowym lub motorowerem do nienależącego do niego lasu w miejscu, w którym jest to niedozwolone, albo pozostawia taki pojazd w lesie w miejscu do tego nieprzeznaczonym, podlega karze grzywny.”
Przesłanką odpowiedzialności wynikającą z ww. przepisu jest brak uprawnienia po stronie sprawcy lub brak zgody ze strony właściciela lub posiadacza lasu. Przedmiotem wykroczenia z art. 161 k.w. jest zaś wjeżdżanie pojazdem silnikowym, zaprzęgowym lub motorowerem do nienależącego do sprawcy lasu, w miejscu, w którym jest to niedozwolone. Przedmiotem wykroczenia może być także pozostawienie takiego pojazdu w lesie, w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Terminy „wjeżdżać” i „pozostawiać” należy rozumieć zgodnie z ich słownikowym znaczeniem.
W przypadku lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, jedną z głównych zasad jest ich udostępnienie ludziom, co wynika z art. 26 ust. 1 ustawy o lasach (dalej: u.o.l.). Wyjątkiem w tym zakresie są lasy objęte stałym lub okresowym zakazem wstępu (art. 26 ust. 2 i 3 u.o.l). Lasy objęte stałym lub okresowym zakazem wstępu, z wyjątkiem lasów stanowiących uprawy leśne do 4 m wysokości, oznacza się tablicami z napisem „zakaz wstępu” oraz wskazaniem przyczyny i terminu obowiązywania zakazu. W piśmiennictwie wskazuje się, że zakaz wstępu do lasu nie obowiązuje, gdy:
- stosownych tablic nie umieszczono albo
- gdy umieszczona tablica nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 6.01.1998 r. w sprawie określenia wzoru znaku zakazu wstępu do lasu oraz zasad jego umieszczania[1].
Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.o.l., ruch pojazdem silnikowym, zaprzęgowym i motorowerem w lesie dozwolony jest jedynie drogami publicznymi. Przepisy dopuszczają też możliwość poruszania się drogami leśnymi ale jest to możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy są one oznakowane drogowskazami dopuszczającymi ruch po tych drogach. Drogą publiczną w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych jest droga zaliczona na podstawie ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Natomiast drogą leśną jest droga położona w lesie, niebędąca drogą publiczną w rozumieniu przepisów o drogach publicznych (tak art. 6 ust. 1 pkt 8 u.o.l.).
Jeżeli zatem droga, po której się poruszamy jest drogą publiczną, to problemu prawnego nie ma. Zgodnie z tym, o czym pisaliśmy powyżej – wjazd na taką drogę jest zawsze dozwolony pojazdom silnikowym, zaprzęgowym i motorowerom. Jeżeli natomiast myślimy o poruszaniu się po drodze leśnej, nie będącej drogą publiczną, to generalnie wjazd pojazdem silnikowym, zaprzęgowym lub motorowerem dopuszczalny jest tylko wtedy, gdy droga ta jest oznakowana drogowskazami dopuszczającymi ruch po tej drodze. Ustawa nie określa jednak, jak taka droga powinna być oznakowana, pozostawiając sposób oznakowania zarządcy terenu, a więc w lasach państwowych – obowiązek ten z reguły spada na nadleśniczego.
Podsumowując – jeżeli droga prowadząca przez las nie jest drogą publiczną i nie została oznakowana drogowskazem dopuszczającym na niej ruch, to na taką drogę nie wolno wjechać pojazdem silnikowym, zaprzęgowym ani motorowerem. W piśmiennictwie przyjmuje się, że nie jest istotne, czy na takiej drodze ustawiono znak zakazu ruchu, istotne jest jedynie to, że nie ma drogowskazu dopuszczającego ruch po takiej drodze[2].
W myśl art. 29 ust. 2 u.o.l. postój pojazdów silnikowych, zaprzęgowych i motorowerów na drogach leśnych jest dozwolony wyłącznie w miejscach oznakowanych. Tym samym pozostawienie takiego pojazdu w innym miejscu (np. na poboczu) będzie stanowiło realizację znamion ww. wykroczenia. W przypadku dróg publicznych ustalenia w zakresie postoju pojazdu (jego pozostawienia) w miejscu do tego nieprzeznaczonym powinny być dokonywane w oparciu o reguły określone w ustawie – Prawo o ruchu drogowym (jeżeli nie ma zakazu postoju, to postój jest dozwolony).
Podsumowując, art. 161 k.w. reguluje dwa rodzaje wykroczeń:
- nieuprawnionego wjazdu do lasu oraz
- pozostawienia pojazdu w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
W przypadku pozostawienia pojazdu w lesie, w miejscu do tego nieprzeznaczonym (w żaden sposób nieoznakowanym), należy liczyć się z możliwością nałożenia mandatu.
Jeżeli chodzi natomiast o możliwość poruszania się po drogach leśnych (nie drogach publicznych), to, tak jak wspominaliśmy, jest to dopuszczalne. Jednak może się odbywać tylko wtedy, gdy droga ta jest oznakowana drogowskazami dopuszczającymi ruch po tej drodze. Gdy brak takiego znaku, ruch będzie niedopuszczalny, za co również można otrzymać mandat.
[1] B. Rakoczy [w:] Ustawa o lasach. Komentarz, Warszawa 2011, art. 26.
[2] D. Danecka, W. Radecki [w:] D. Danecka, W. Radecki, Ustawa o lasach. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2021, art. 29.
