W dzisiejszym wpisie przeanalizujemy bliżej reguły związane z zapewnieniem dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w jednostkach Lasów Państwowych.
Na początku przyjrzyjmy się obowiązującym przepisom. Wiążąca jest tu ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (dalej: „Ustawa”). Większość przepisów tej ustawy, weszła w życie jeszcze w 2019 r., ale w przypadku części z nich, wejście w życie zostało odroczone o 24 miesiące od dnia ogłoszenia. W pełnym brzmieniu Ustawa weszła więc w życie 6 września 2021 r.
Przedmiotowa ustawa znajduje zastosowanie m.in. do jednostek sektora finansów publicznych oraz państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (a więc również jednostek Lasów Państwowych).
Celem ustawy jest poprawa warunków życia i funkcjonowania obywateli ze szczególnymi potrzebami, którzy są narażeni na marginalizację lub dyskryminację m.in. ze względu na niepełnosprawność lub niższą sprawność z powodu wieku czy choroby. Sektor publiczny jest zobowiązany do zapewnienia takim osobom co najmniej minimalnej dostępności, która zagwarantuje dostępność podmiotu publicznego. Podmiot publiczny zapewnia dostępność przez stosowanie uniwersalnego projektowania nowych rozwiązań lub racjonalnych usprawnień w usuwaniu istniejących barier.
Zgodnie z art. 6 rzeczonej ustawy, minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami obejmują:
W zakresie dostępności architektonicznej:
- zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych przestrzeni komunikacyjnych budynków
- instalację urządzeń lub zastosowanie środków technicznych i rozwiązań architektonicznych w budynku, które umożliwiają dostęp do wszystkich pomieszczeń, z wyłączeniem pomieszczeń technicznych,
- zapewnienie informacji na temat rozkładu pomieszczeń w budynku, co najmniej w sposób wizualny i dotykowy lub głosowy,
- zapewnienie wstępu do budynku osobie korzystającej z pomocy psa asystującego, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426, 568 i 875),
- zapewnienie osobom ze szczególnymi potrzebami możliwości ewakuacji lub ich uratowania w inny sposób;
W zakresie dostępności cyfrowej – wymagania określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych;
W zakresie dostępności informacyjno-komunikacyjnej:
- obsługę z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), lub przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje,
- instalację urządzeń lub innych środków technicznych do obsługi osób słabosłyszących, w szczególności pętli indukcyjnych, systemów FM lub urządzeń opartych o inne technologie, których celem jest wspomaganie słyszenia,
- zapewnienie na stronie internetowej danego podmiotu informacji o zakresie jego działalności – w postaci elektronicznego pliku zawierającego tekst odczytywalny maszynowo, nagrania treści w polskim języku migowym oraz informacji w tekście łatwym do czytania,
- zapewnienie, na wniosek osoby ze szczególnymi potrzebami, komunikacji z podmiotem publicznym w formie określonej w tym wniosku.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (które koordynuje wdrażanie ustawy), przygotowało też dodatkowy Poradnik dla podmiotów zobowiązanych do zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. W zakresie dostępności architektonicznej wskazano, że zarówno korytarze, jak i klatki schodowe powinny być wolne od barier i zapewniać możliwość poruszania się po nich między innymi:
- osobom na wózku,
- osobom korzystającym z kul, lasek i innych pomocy ortopedycznych,
- osobom starszym,
- osobom z wózkami dziecięcymi, mającym różne problemy z poruszaniem się (windy, schody, korytarze, ciągi piesze w budynku).
W poradniku wskazano ponadto, że: „Chcąc zwiększyć dostępność architektoniczną danego obiektu należy zadać sobie pytanie, dla kogo powinien on być dostępny i w jakim zakresie. Wśród obiektów użyteczności publicznej (zarówno urzędów, bibliotek, pływalni miejskich, obiektów sportowych itp.) można wyróżnić dwa typy użytkowników – osoby pracujące w nich na co dzień oraz osoby korzystające z nich sporadycznie lub jednorazowo – klientów. Projektując lub remontując obiekt użyteczności publicznej należy zastanowić się, jak wygląda profil jego użytkowników (w tym w szczególności najsłabszych fizycznie) i w jaki sposób możemy zagwarantować im możliwie dużą dostępność (lub poprawić ją, jeśli adaptujemy obiekt istniejący).”
Wobec powyższego, rozważając zakres zapewnienia dostępności, należy w pierwszej kolejności przeanalizować jak wygląda profil użytkowników budynku. W poradniku główny nacisk w zakresie dostępności architektonicznej położony jest na ułatwienie poruszania się po budynku:
- dostosowanie oznaczeń,
- dostosowanie poruszania się w poziomie (m.in. szerokość korytarzy)
- dostosowanie poruszania się w pionie (alternatywa dla schodów).
W przypadku, gdy budynek nie jest dostosowany do osób ze szczególnymi potrzebami, ustawa przewiduje procedurę wniosku o zapewnienie dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej.
Procedura wnioskowa związana z zapewnieniem dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej
Art. 30 i 31 Ustawy wprowadzają nową procedurę wnioskową związaną z zapewnieniem dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej.
Zgodnie z tymi przepisami osoba ze szczególnymi potrzebami lub jej przedstawiciel ustawowy, po wykazaniu interesu faktycznego, ma prawo wystąpić z wnioskiem o zapewnienie dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej. Wniosek taki powinien zawierać:
- dane kontaktowe wnioskodawcy,
- wskazanie bariery utrudniającej lub uniemożliwiającej dostępność w zakresie architektonicznym lub informacyjno-komunikacyjnym,
- wskazanie sposobu kontaktu z wnioskodawcą
- wskazanie preferowanego sposobu zapewnienia dostępności (jeżeli dotyczy).
Podmiot publiczny powinien zapewnić dostępność, w zakresie określonym we wniosku, bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. Jeżeli zapewnienie dostępności, w zakresie określonym we wniosku nie jest możliwe w ww. 14-dniowym terminie, wówczas podmiot publiczny powinien niezwłocznie powiadomić wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia i wskazać nowy termin zapewnienia dostępności, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Jeżeli zapewnienie dostępności w zakresie określonym we wniosku jest niemożliwe lub jest znacznie utrudnione (w szczególności ze względów technicznych lub prawnych) podmiot publiczny niezwłocznie zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zapewnienia dostępności wraz z uzasadnieniem swojego stanowiska. Wówczas jednak podmiot publiczny zobowiązany jest do zapewnienia dostępu alternatywnego, zgodnie z art. 7 Ustawy.
W omawianej procedurze wnioskowej związanej z zapewnieniem dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w ograniczonym zakresie, tj. przepisy dotyczące wyłączenia pracowników organu, doręczeń, sposobu obliczania terminów, uzupełniania braków formalnych i przekazywania wniosku zgodnie z właściwością.
Skarga na brak dostępności
W razie niezrealizowania omówionego powyżej wniosku zgodnie z przepisami, wnioskodawca może złożyć skargę do Prezesa Zarządu PFRON. W przypadku stwierdzenia, że niezapewnienie dostępności w zakresie żądanym przez skarżącego nastąpiło na skutek naruszenia przepisów ustawy, Prezes Zarządu PFRON nakazuje podmiotowi publicznemu, w drodze decyzji, zapewnienie dostępności, a także określa sposób zapewnienia dostępności skarżącemu oraz terminu realizacji nakazu.
W przypadku braku realizacji nakazu w przedmiotowym terminie, zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące grzywny w celu przymuszenia. Maksymalna wysokość grzywny w celu przymuszenia nakładanej na osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej wynosi 50.000,00 zł, przy czym grzywna ta może być nakładana wielokrotnie (maksymalna łączna wysokość tych grzywien nie może jednak przekroczyć 200.00,00 zł).
