Dzisiaj przyjrzymy się bliżej zagadnieniu udostępniania informacji publicznej przez jednostki Lasów Państwowych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje w tym temacie.
Koszty przetworzenia informacji publicznej
Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 o dostępie do informacji publicznej (dalej: ddip): „Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom”.
Koszty dodatkowe, o których mowa powyżej, muszą być związane z koniecznością przetworzenia lub przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Użyte w tym przepisie sformułowanie „dodatkowe koszty” wskazuje, że nie chodzi o wszelkie koszty związane z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Kosztem dodatkowym będzie w tej sytuacji wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania bazy, związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępniania lub koniecznością przekształcenia informacji. Jakie przykładowo mogą być to koszty? Możemy podzielić je na 2 kategorie:
- koszty osobowe (koszty pracy)
- koszty rzeczowe (wartość materiałów lub też nośników informacji).
Zawsze jednak musi być to koszt wykraczający poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu zobowiązanego. Koszty pracy mogą być więc brane pod uwagę ale tylko i wyłącznie wtedy, gdy przygotowanie informacji wymaga pracy dodatkowej, poza godzinami pracy. Same koszty materiałowe muszą być dokładnie określone w indywidualnej sprawie (zob. wyroki WSA: w Olsztynie z 16 listopada 2004 r., II SA/Ol 583/04, LEX nr 815785 oraz w Krakowie z 14 grudnia 2005 r., II SA/Kr 1108/05, LEX nr 868907).
Realizacja uprawnienia przewidzianego w art. 15 ust. 1 ddip może nastąpić w konkretnych indywidualnych sprawach. Przepis ten nie zawiera żadnego sformułowania, które można byłoby rozumieć jako upoważnienie podmiotów zobowiązanych do tworzenia i stosowania taryfy opłat za udostępnienie informacji. Dlatego też komentowany przepis nie może być traktowany jako ustawowe upoważnienie do podejmowania uchwał w przedmiocie opłat za udostępnienie informacji publicznej. Wysokość opłaty ma każdorazowo odpowiadać rzeczywistym poniesionym przez dany organ kosztom udostępnienia informacji (zob. wyroki WSA: w Gliwicach z 19 września 2006 r., IV SA/Gl 901/06, LEX nr 916010; w Krakowie z 24 marca 2006 r., II SA/Kr 1377/05, LEX nr 869148; w Lublinie z 24 października 2013 r., II SA/Lu 796/13, LEX nr 1504643 oraz z 25 kwietnia 2013 r., II SA/Lu 211/13, LEX nr 1325847; w Olsztynie z 30 września 2014 r., II SA/Ol 773/14, „Wspólnota” 2015, nr 2, s. 8, LEX nr 1542188; w Szczecinie z 29 maja 2013 r., II SA/Sz 338/13, LEX nr 1328235; w Kielcach z 12 grudnia 2012 r., II SA/Ke 755/12, LEX nr 1234291).
Podsumowując, nie ma żadnych przepisów regulujących wysokość kosztów związanych z przetworzeniem informacji publicznej czy też sposobu ich obliczania. Organ ma prawo wezwać wnioskodawcę do poniesienia rzeczywistych kosztów przetworzenia informacji np. kosztów osobowych (kosztów pracy).
Brak opłaty a obowiązek udzielenia informacji
Warto też bliżej przyjrzeć się sytuacji, gdy wnioskodawca pomimo wezwania nie uiszcza opłaty.
Wskazuje się, że w sytuacji, gdy uprawniony do otrzymania informacji chce ją otrzymać, ale nie chce ponieść opłat, nie oznacza to, że można z tego powodu wydać decyzję o odmowie udzielenia informacji, bądź pozostawić sprawę bez rozpoznania. Przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego stosuje się bowiem tylko do decyzji. „Póki obowiązujące przepisy nie przewidują, iż takie opłaty od czynności materialno-technicznych uiszczane są z góry, nie można od ich wniesienia uzależniać postępowania” (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej, s. 63). Podobne stanowisko zajął J. Drachal, podnosząc, że: “gramatyczna wykładnia ustawy o dostępie do informacji publicznej prowadzi zatem do wniosku, że każda informacja publiczna jest udzielana bezpłatnie, natomiast podmiot zobowiązany do jej udzielenia może żądać jedynie kosztów jej przekształcenia i to w taki sposób, który nie uzależnia udzielenia informacji od zwrotu kosztów jej przekształcenia” (zob. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej, s. 155). Podmiot obowiązany musi więc udostępnić informację publiczną niezależnie od tego, czy uprawniony uiścił opłatę, czy też nie. Ewentualna należność może być potem dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym.
Jak wygląda to w praktyce? WSA w Krakowie wskazał, że: „Z treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 1764) wynika, że podmiot, o którym mowa w ust. 1 (tj. zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej), w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji, zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Oznacza to, że podmiot zobowiązany powołując się na brak wniesienia opłaty nie będzie mógł odmówić udostępnienia informacji, wydać decyzji o odmowie udostępnienia informacji, ani też pozostawić wniosku bez rozpoznania. W związku z tym, nie może on uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty. Należy dodać, że takie powiadomienie dokonywane jest czynnością materialno- techniczną, a nie w formie decyzji administracyjnej”. (Por.wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2018, sygn. akt II SA/Kr 67/18).
Podsumowując, nawet jeżeli wnioskodawca będzie się opierał i nie uiści opłaty, a wykaże interes publiczny, będzie trzeba bezwzględnie udostępnić mu żądane informacje.
Informacja przetworzona a decyzja odmowna
W sytuacji, gdy wnioskodawca, pomimo wezwania, nie wykaże istnienia interesu publicznego, wtedy organ powinien wydać decyzję odmowną, od której wnioskodawcy będzie przysługiwała możliwość wniesienia odwołania.
Dla potwierdzenia powyższego, w orzecznictwie wskazuje się, że:
„Odmowa udzielenia informacji publicznej następuje, gdy w grę wchodzi regulacja art. 5 u.d.i.p, zgodnie z którym prawo do informacji podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie tajemnic ustawowo chronionych lub w sytuacji gdy wnioskodawca żądając udzielenia, tzw. informacji publicznej przetworzonej, nie wykazał szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. W takiej sytuacji odmowa udzielenia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 16 u.d.i.p.” (Por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018, sygn. akt II SAB/Sz 71/18).
„Sam zaś fakt uznania ich przez organ za informację przetworzoną nie zwalniał go jednak z obowiązku zakończenia postępowania prowadzonego w tym zakresie. Stwierdzając bowiem, że oczekiwane przez stronę dane mają charakter informacji publicznej przetworzonej, organ winien wezwać stronę do wykazania interesu publicznego przemawiającego za ich udostępnieniem (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co też w niniejszej sprawie nastąpiło. Wójt bowiem w istocie wystosował takie wezwanie do strony skarżącej pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r., nr (…). Skierowanie do wnioskodawcy powyższego wezwania nie zakończyło jednak sprawy udostępnienia informacji przetworzonej. Organ zobowiązany był jeszcze do wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia, jeśliby uznał udzielenie informacji publicznej za niedopuszczalne, a strona nie wykazałaby szczególnych przesłanek przemawiających za jej udostępnieniem. Stanowi o tym wprost art. 16 ust. 1 u.d.i.p, zgodnie z którym, odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji”. (Por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2018, sygn. akt II SAB/Wr 97/18).
.
