W dzisiejszym wpisie skoncentrujemy się na zagadnieniu zmiany kategorii użytku oraz aktualizacji jego wpisu w rejestrze gruntów na teren leśny.
Na początku należy zwrócić uwagę na ważny aspekt w przedmiotowym temacie i rozróżnić określenie lasu z perspektywy jego cech przyrodniczych od zaklasyfikowania lasu zgodnie z przepisami prawa administracyjnego:
- By dany grunt mógł być przekwalifikowany na las z prawnego punktu widzenia musi spełniać pewne warunki formalne.
- Samo występowanie roślinności potocznie uznawanej za las nie oznacza jeszcze, że będzie to las pod względem prawnym.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1356 z późn. zm.) [dalej: u.o.l.] lasem w rozumieniu ustawy nazwiemy grunt:
- o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym, lub przejściowo jej pozbawiony:
- przeznaczony do produkcji leśnej lub
- stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
- wpisany do rejestru zabytków;
- związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.
Należy podkreślić, że samo spełnienie określonych warunków niekoniecznie skutkuje automatycznym uznaniem danego obszaru za las zgodnie z przepisami prawa.
Potwierdzenie klasyfikacji danego terenu, na przykład jako obszaru leśnego, można znaleźć w rejestrze gruntów prowadzonym na mocy przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm.) [dalej: p.g.k.]
W przypadku lasów należy zwrócić szczególną uwagę na przepis art. 20 ust. 3a p.g.k. Zgodnie z tym przepisem, ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Z kolei, zgodnie z art. 20 ust. 2 u.o.l. w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu.
Zgodnie z tym, co opisaliśmy powyżej należy stwierdzić, że wszelkie wpisy dotyczące obszarów leśnych w rejestrze gruntów powinny być dokonywane zgodnie z ustaleniami zawartymi w planach zagospodarowania lasu oraz uproszczonych planach zagospodarowania lasu, które określają granice i powierzchnię obszaru leśnego.
Zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie sądowym, zaznacza się, że przepis art. 20 ust. 3a p.g.k. wprowadza dodatkowy reżim prawny dla organu prowadzącego ewidencję. Zgodnie z tym przepisem, nakładany jest obowiązek uwzględniania w rejestrze gruntów ustaleń zawartych w planach zagospodarowania lasu oraz uproszczonych planach zagospodarowania lasu dotyczących granic i powierzchni obszarów leśnych (por. E. Stefańska [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II, red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, Warszawa 2018, art. 20 czy wyrok NSA z dnia 30.06.2011 r., sygn. I OSK 1240/10, LEX nr 1082594).
W wyroku z dnia 23.07.2008 r., sygn. I OSK 1077/07, LEX nr 496231 NSA wskazał, że: „Obowiązek aktualizowania danych objętych ewidencją gruntów i budynków, podlega ograniczeniu w stosunku do zmian dotyczących ustalania granic i powierzchni lasów. Zmiany te nie mogą być dokonywane wbrew planom urządzania lasów, które stanowią szczególny rodzaj planów zagospodarowania przestrzennego takich terenów i przesądzają o treści wpisów w ewidencji gruntów. Plan urządzania lasu zawiera bowiem nie tylko opis, ale także zestawienie powierzchni lasów i gruntów do zalesienia (art. 18 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z 1991 r. o lasach).”
Podsumowując, mimo że formalnie zostaną spełnione warunki do uznania danego obszaru za las, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie będzie mógł dokonać zmiany użytku z nieleśnego na leśny bez uprzedniej zmiany w planie zagospodarowania lasu. Takie postępowanie byłoby niezgodne z postanowieniami art. 20 ust. 3a p.g.k. w zw. z art. 20 ust. 2 u.o.l. Przepis ten nakłada bowiem obowiązek uwzględnienia ustaleń planu zagospodarowania lasu i uproszczonych planów zagospodarowania lasu dotyczących granic i powierzchni obszarów leśnych.
