W dzisiejszym wpisie, przyjrzymy się bliżej tematyce rowów melioracyjnych – ich funkcjach, zasadach działania. Opiszemy też kto, zgodnie z obowiązującymi przepisami, odpowiada za odpowiednie utrzymanie urządzeń melioracji wodnej, aby we właściwy sposób spełniały one swoje funkcje.
Na wstępie warto zastanowić się przede wszystkim – jaki jest cel rowów melioracyjnych? Podstawą funkcjonowania urządzeń melioracji wodnych (w tym także rowów melioracyjnych) jest regulacja stosunków wodnych. Ich głównym celem jest przede wszystkim:
- polepszenie zdolności produkcyjnej gleby,
- ułatwianie jej uprawy,
- ochrona użytków rolnych przed degradacją.
By urządzenia te mogły należycie spełniać swoje funkcje, muszą być one utrzymywane w należytym stanie oraz regularnie oczyszczane dla zachowania ich pełnej drożności. Brak dbałości o urządzenia melioracji wodnej może spowodować ich niedrożność, a w konsekwencji brak odprowadzania nadmiaru nagromadzonej wody. Brak spełniania przez rowy melioracyjne swojej podstawowej funkcji w konsekwencji prowadzi do zalewania sąsiadujących gruntów.
Od 1 stycznia 2018 roku, zgodnie z brzmieniem art. 205 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.) [zwanej dalej: Prawem wodnym), utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów, którzy są zainteresowani ich działaniem. W przypadku, gdy urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej lub związku spółek wodnych, w którym działa spółka na terenie danej gminy, odpowiedzialność za utrzymanie tych urządzeń spoczywa na wspomnianej spółce lub związku spółek wodnych.
Z kolei, zgodnie z art. 206 Prawa wodnego: „Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 (tj. utrzymywania urządzeń melioracji wodnych), nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.”
Jak w praktyce należy rozumieć powyższe informacje? W piśmiennictwie zauważa się, że obowiązek utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych nie ciąży na właścicielu urządzenia, ale na właścicielach gruntów, którzy odnoszą korzyść z funkcjonowania danego urządzenia. Jeżeli zaś powyższy obowiązek nie jest wykonywany to mamy do czynienia z obligatoryjnością wydania decyzji administracyjnej (C. Kociński, Obowiązek utrzymania szczegółowych urządzeń melioracji wodnych, NZS 2009, nr 5, s. 82 oraz Z. Bukowski [w:] Prawo wodne. Komentarz, red. B. Rakoczy, Warszawa 2013, art. 77).
Należy zwrócić także uwagę, że na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego przepisy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – do prowadzącego instalację.
Podsumowując, to głównie właściciele, posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści gruntów, którzy czerpią korzyści z funkcjonowania rowu melioracyjnego, mają obowiązek utrzymania i konserwacji tegoż rowu. Właśnie te podmioty, posiadające wymienione prawa do gruntów przylegających bezpośrednio do rowu melioracyjnego, są odpowiedzialne za pokrywanie kosztów związanych z jego utrzymaniem. Przykładowo, jeśli rów melioracyjny przebiega przez tereny zarządzane przez Nadleśnictwo i sąsiaduje z gruntami rolnymi, to przede wszystkim rolnicy ponoszą koszty utrzymania tego rowu, zgodnie z proporcjami zależnymi od osiąganych przez nich korzyści.
